Terapia czaszkowo-krzyżowa (terapia cranio-sacralna) jest chętnie stosowaną metodą przez fizjoterapeutów i osteopatów. Ze względu na to, jak delikatne są techniki kraniosakralne, jest to terapia o szerokim spektrum zastosowania u pacjentów z różnych grup wiekowych. Łagodne i nieinwazyjne, lecz o wielu wskazaniach – dlatego często wykorzystywane przez terapeutów i dobrze tolerowane przez pacjentów.

Terapia cranio-sacralna – co to jest?

Terapia cranio-sacralna (inaczej: terapia czaszkowo-krzyżowa, CST, osteopatia kranialna) jest terapią stosowaną u pacjentów w każdym wieku. Korzystają z niej już noworodki i niemowlęta (na przykład w takich przypadkach jak kolka niemowlęca i inne problemy z karmieniem).

Terapia cranio-sacralna u osób dorosłych jest wspomaganiem w leczeniu wielu dysfunkcji, w tym ortopedycznych i stomatologicznych. Techniki czaszkowo-krzyżowe mogą być wykorzystywane także w terapii seniorów, a niektóre z elementów CST wspierają także terapię kobiet w ciąży.

Wykonywane przez specjalnie w tym kierunku wyszkolonych fizjoterapeutów lub osteopatów techniki cranio-sacralne są delikatne (o sile nieprzekraczającej 5 gramów), łagodne i nieinwazyjne, a cała terapia odbywa się w spokojnej, rozluźniającej atmosferze.

Terapia krzyżowo-czaszkowa opiera się na pracy manualnej, która ma na celu przywrócenie prawidłowego rytmu płynu mózgowo-rdzeniowego i uzyskanie równowagi w pracy organizmu. Całokształt stosowanych technik ma za zadanie regulację pracy układu nerwowego (w tym autonomicznego układu nerwowego) i układu ruchu. Pośrednio techniki cranio-sacralne wpływają także na układ trawienny, hormonalny, limfatyczny i oddechowy.

Terapia czaszkowo-krzyżowa – na czym polega?

Terapeuci czaszkowo-krzyżowi pracują z pacjentami mającymi ograniczenia ruchomości poszczególnych szwów czaszki i różnego rodzaju dysregulacje autonomicznego układu nerwowego. Jest to praca z:

• płatami mózgu,
• komorami bocznymi mózgu,
• przeponami funkcjonalnymi,
• przysadką mózgową,
• szyszynką,
• podwzgórzem,
• nerwem błędnym.

Terapia cranio-sacralna ma na celu uruchomienie sił zdrowienia i przywrócenie równowagi w pracy organizmu. Terapeuci czaszkowo-krzyżowi wykonują także uwalnianie psychosomatyczne, kierując się jednością stanu fizycznego i emocjonalnego.

Oprócz technik manualnych, w terapii kranio sakralnej można stosować również hipnozę i medytację.

Pacjent w czasie terapii krzyżowo-czaszkowej znajduje się w pozycji leżącej, a terapeuta dotyka delikatnie dłońmi jego głowy, klatki piersiowej, a następnie kości krzyżowej. Terapeuta stosuje wyłącznie delikatne i nieinwazyjne techniki manualne: uciski, trakcje i dekompresje.

Jedna sesja terapii cranio-sacralnej trwa około 1 godziny. Po terapii zalecane jest, aby jeszcze przez kilka minut pozostać w pozycji leżącej i odpocząć w gabinecie. W przypadku noworodków i niemowląt terapia czaszkowo-krzyżowa trwa nieco krócej niż u dorosłych (zazwyczaj cała sesja to około 30 minut).

Terapia kranio sakralna – wskazania

Terapia czaszkowo-krzyżowa jest kierowana do szerokiego grona pacjentów i ma wiele wskazań, do których należą;

• dysfunkcje stawów skroniowo-żuchwowych,
• bruksizm,
• leczenie aparatem ortodontycznym (jako terapia uzupełniająca),
• kolka niemowlęca,
• fibromialgia,
• stwardnienie rozsiane,
• mózgowe porażenie dziecięce,
• krótkowzroczność,
• migrena,
• astma,
• bóle kręgosłupa,
• bóle stawów,
• nerwobóle,
• wzmożone napięcia mięśniowe,
• obciążenia emocjonalne,
• dolegliwości psychosomatyczne,
• przewlekły stres,
• zaburzenia snu,
• traumy,
• zaburzenia koncentracji uwagi,
• nadpobudliwość (w tym u dzieci),
• bóle głowy,
• zawroty głowy,
• zaburzenia pracy układu limfatycznego,
• zaburzenia w przepływie krwi,
• problemy trawienne (w tym zaburzenia czynnościowe w pracy układu pokarmowego, takie jak zespół jelita drażliwego, zaparcia i wzdęcia);
• autyzm,
• zaburzenia integracji sensorycznej,
• problemy laryngologiczne (gardła, krtani, ucha i zatok),
• choroba Meniere’a,
• choroba Parkinsona,
• częste infekcje, obniżona odporność;
• zespół górnego otworu klatki piersiowej (TOS),
• zaburzenia hormonalne,
• zaburzenia pracy przepony,
• astma oskrzelowa,
• przewlekłe zmęczenie.

Wiele zastosowań terapii czaszkowo-krzyżowej^1,2,3,4,5  wiąże się z jej holistycznym podejściem do organizmu człowieka.

Terapia cranio-sacralna – przeciwwskazania

Przeciwwskazań do terapii krzyżowo-czaszkowej jest niewiele i należą do nich stany ostre, które zarazem są także przeciwwskazaniem także do innych metod fizjoterapeutycznych i osteopatycznych.

Przeciwwskazanie do terapii kranio sakralnej stanowią:

• stan po świeżym zawale serca,
• stan bezpośrednio po udarze mózgu,
• ciąża zagrożona,
• zakrzepica,
• krwotoki,
• jaskra,
• wysokie ciśnienie.

Terapia czaszkowo-krzyżowa w praktyce fizjoterapeuty i osteopaty

CST przydaje się w pracy z pacjentami ortopedycznymi, neurologicznymi, uroginekologicznymi, ale też z dziećmi z nadpobudliwością psychoruchową i w wielu innych sytuacjach. Dzięki temu kurs terapii czaszkowo-krzyżowej dobrze uzupełnia ofertę gabinetu fizjoterapeuty zajmującego się zarówno terapią osób dorosłych, jak i dzieci.

Jest wiele ciekawych przykładów zastosowania terapii cranio-sacralnej. Jednym z nich jest włączenie terapii czaszkowo-krzyżowej do pracy z dzieckiem z zaburzeniami integracji sensorycznej. Obserwację taką opisali badacze z Zakładu Podstaw Fizjoterapii Collegium Medicum w Bydgoszczy. W badaniu wzięła udział 6-letnia dziewczynka z zaburzeniami przetwarzania bodźców sensorycznych. Wdrożono 9-miesięczną terapię opartą na osteopatii cranio-sacralnej i terapii SI.

Rozluźnienie blokad w przepływie płynu mózgowo-rdzeniowego, rozluźnienie przestrzeni podtwardówkowej i podpajęczynówkowej, praca na kręgosłupie szyjnym i piersiowym, normalizowanie napięcia nerwu błędnego, obniżanie napięcia opony twardej mózgu – to wszystko w połączeniu z terapią SI dało wiele pozytywnych efektów terapeutycznych. Poprawy praksji (ruchów zamierzonych), zmniejszenie nadwrażliwości dotykowej i niedowrażliwości proprioceptywnej to tylko niektóre z pozytywnych efektów terapii.²

Analiza tego przypadku pokazuje, jak bardzo funkcje związane z układem nerwowym wiążą się z innymi obszarami ciała, na których praca pozwala osiągnąć regulację procesu przetwarzania bodźców. Daje to podstawę także do działania z pacjentami mającymi zaburzenia psychosomatyczne, lęki, depresję i zaburzenia koncentracji uwagi. Dlatego osteopatia czaszkowo-krzyżowa jest uznaną formą pracy z autonomicznym układem nerwowym.

Nie bez przyczyny ta metoda terapii uzyskała akredytację Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), a na przestrzeni lat skorzystało z niej wielu pacjentów.

Osoby zainteresowane nauką tej niezwykle uniwersalnej i skutecznej metody, zapraszamy na nasz kurs Terapii Czaszkowo-Krzyżowej prowadzony przez doświadczonego Instruktora.

Bibliografia:

Sharath HV, Raghuveer R, Qureshi MI, Warghat PA, Desai S, Brahmane NA. Effect of Osteopathic Manipulation in an Autism Spectrum Child With Speech Impairment and Attention Deficit: A Case Report. Cureus. 2024 Mar 24;16(3):e56809. doi: 10.7759/cureus.56809. PMID: 38654805; PMCID: PMC11036344.

Wójcik, M., Placek, K., & Bordoni, B. (2023). Application of craniosacral therapy in practice. Fizjoterapia Polska, (5).

Strojek, K., Weber-Rajek, M., & Radzimińska, A. (2017). Terapia czaszkowo-krzyżowa formą wyciszenia w nadreaktywności dziecka z zaburzeniem integracji sensorycznej–opis przypadku. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 13(2), 271-278.

Białoszewski, D., Bebelski, M., Lewandowska, M., & Słupik, A. (2014). Przydatność terapii czaszkowo-krzyżowej w leczeniu chorych z niespecyficznymi bólami dolnego odcinka kręgosłupa. Doniesienie wstępne. Ortop Traumatol Rehab, 6(16), 605-15.

Kułak, W., Okurowska-Zawada, B., Sienkiewicz, D., & Paszko-Patej, G. (2014). Współczesne metody rehabilitacji dzieci i młodzieży.